29 tháng 12, 2014

Gỡ "vật cản" từ nội lực nước Việt

12). Cải cách thể chế từng là tâm điểm bàn bạc của các nhà quản lý, các chuyên gia kinh tế tại Diễn đàn Kinh tế Mùa xuân 2014. Nhưng cho đến bây giờ, dường như những tranh cãi về vấn đề này, mở lối đi kích thích kinh tế phát triển lại đang trở thành… lửng lơ.

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh trong năm vừa qua đã có nhiều phát biểu mạnh mẽ về cải cách thể chế. Ảnh: cafef.vn

Vì tư duy kinh tế cứng nhắc của người Việt cũng rất… ổn định? Hay vì những điều gì khác?

Còn người viết bài tâm đắc với những phân tích của chuyên gia Nguyễn Trần Bạt khi ông chiêm nghiệm về nhân tình thế thái các cuộc cải cách của nhân loại, nghiệm ra rằng hầu hết các cuộc CC đều thất bại. Bởi các cuộc CC này đều có chung 03 nhược điểm. Đó là tính tình thế, và tính nửa vời, tính đồng bộ.

Tính tình thế của loại hình CC kinh tế ở các nước đang phát triển cho thấy CC kinh tế được tiến hành bởi sức ép bắt buộc của các tổ chức quốc tế, các hiệp định song phương hoặc đa phương, chưa phải là cuộc CC tự thân nội lực đòi hỏi để phát triển. Mà như thế thì nội lực cũng khó bền vững.

Tính nửa vời thể hiện ở chỗ các quốc gia này chỉ dừng lại ở cải cách thể chế kinh tế, tập trung đổi mới thể chế kinh tế cũ, không quan tâm đến chiến lược phát triển các lực lượng kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh sòng phẳng mang tính toàn cầu. Quan trọng hơn, là không gắn liền cải cách thể chế theo hướng tiệm cận nền dân chủ.

Tính đồng bộ, là CC kinh tế phải gắn liền với CC giáo dục, lĩnh vực tạo ra nguồn lực của quốc gia trong tương lai.

Nhưng quy luật muôn đời là không một quốc gia nào có thể phát triển nếu không quyết đoán đặt lợi ích dân tộc lên trên hết. Nước Việt cũng không nằm ngoài quy luật bất di bất dịch ấy.

Và nước Việt trước sau phải hành động. Vì hiện tại và vì tương lai của chính mình.

Trên hành trình hội nhập, phải diệt trừ tham nhũng bằng cơ chế quản lý công khai, minh bạch, kiểm soát được nguồn gốc mọi tài sản. Đó là cái gốc của sự tìm lại niềm tin ở nhân dân.

Trên hành trình hội nhập, cải cách tư pháp phải được ưu tiên, để xây dựng nhà nước Trăm điều chỉ có thần linh pháp quyền. Đó là cái gốc của một xã hội kỷ cương, văn minh, lành mạnh.

Trên hành trình hội nhập, phải mạnh mẽ cải cách thể chế kinh tế, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, công bằng, kích thích mọi sáng tạo cá nhân. Đó là cái gốc của một nền kinh tế có luật chơi sòng phẳng, vững mạnh và tiến xa.

Nếu không, dân tộc Việt hôm nay có lỗi với cả tiền nhân và hậu thế.

Kỳ Duyên

Mất vốn văn hóa, đất nước loay hoay phát triển

Nhà báo Thu Hà:Thưa quý vị, không một quốc gia, một dân tộc nào phát triển hùng mạnh mà thiếu vắng văn hóa. Văn hóa là cốt lõi của sức mạnh mềm, là yếu tố đóng vai trò quyết định sức mạnh, vị thế, uy tín quốc gia. Gia tăng sức mạnh này là chiến lược quan trọng để hoàn thành nhiều mục tiêu lớn của dân tộc. Đây cũng là nội dung tọa đàm tổng kết các vấn đề văn hóa-xã hội cuối năm của Tuần Việt Nam.

Xin trân trọng giới thiệu hai khách mời là Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát và nhà báo Phạm Kim Dung (Kỳ Duyên). Nếu nhìn lại các vấn đề văn hóa-xã hội của dân tộc một năm qua, điều gì khiến các chị suy nghĩ, trăn trở nhất?

"Tiếng Việt còn, nước ta còn"

Nhà báo Kim Dung/Kỳ Duyên: Có câu nói rất nổi tiếng của học giả Phạm Quỳnh “Tiếng Việt còn, nước ta còn”, chương trình Điều còn mãi của VietNamNet, khi ca sĩ Nguyên Thảo cất lên ca khúc “Tình ca” của nhạc sĩ Phạm Duy, có câu “Tôi yêu nước tôi, từ khi mới ra đời…” khiến tôi cảm động đến gai người.

Tiếng Việt còn, nước ta còn. Văn hóa còn, nước ta còn. Một điểm đặc thù của văn hóa, là được tiếp nhận, được sàng lọc rất lâu qua hàng nghìn năm, hàng thế kỷ. Văn hóa là “mưa dầm thấm đất”.

Nói đến văn hóa không thể tách rời kinh tế-xã hội. Kinh tế-xã hội nào, văn hóa ấy. Văn hóa là cơ sở để bảo đảm cho nhân cách, vị thế, tầm vóc một dân tộc. Một con người, dù giàu có nhưng không quan tâm chăm chút vốn văn hóa thì xét cho cùng chỉ là trọc phú. Một dân tộc nếu chỉ giàu mà không chăm chút văn hóa chắc chắn không thể bền vững, bởi nó không thấy rõ cái bản sắc của dân tộc đó. Văn hóa là sản phẩm của cơ chế quản lý, của sự phát triển kinh tế-xã hội. Nó được điều chỉnh trong mối tương quan xã hội đó.

Trở lại câu hỏi của Thu Hà, nhìn lại văn hóa-xã hội năm qua, tôi thấy có điểm sáng là việc Đà Nẵng, Hội An vươn lên để được chọn là nơi đáng sống nhất; trong nhóm địa danh du lịch yêu thích nhất. Đó là một cách quảng bá cho văn hóa Việt. Có những di sản văn hóa được UNESCO công nhận. Có những con người cụ thể với những việc làm cụ thể đầy tính nhân văn, văn hóa, ý nghĩa, như Nhóm Cơm có thịt của Trần Đăng Tuấn, chương trình Lục lạc vàng của Đài truyền hình VN.

Bên cạnh đó, trong thời kinh tế thị trường này, lại có những khái niệm rất buồn, đó là “văn hóa tham nhũng”. Tham nhũng đâu phải là văn hóa, thực tế là phản văn hóa, là mặt trái của văn hóa. Vậy mà bây giờ người ta “thừa nhận” tham nhũng như một nét văn hóa thì nguy quá.

Đó là thái độ vô cảm của người Việt với nhau khi đồng loại gặp rủi ro, tai họa có thể gặp mọi nơi, mọi chỗ. Như số đông con người xông vào hôi của; cướp tiền, cướp bia…. Đó còn là chuyện đánh chửi, xúc phạm thầy cô giáo, đuổi chém thầy thuốc. Sự phản văn hóa nhiều khi chính là tội ác. Thật đau đớn khi phải đọc, phải nghe không biết bao vụ trẻ em bị xâm hại, bị bạo hành. Có gì đau đớn hơn khi những đứa trẻ tiểu học, ngay ở HN, khi đến trường, luôn phải được cảnh báo đi vệ sinh không được đi một mình.

Những mặt tối đó, những hiện trạng đó đã được chính các nhà tâm lý xã hội gọi là sự “rối loạn những giá trị”.

Nhà biên kịch Hồng Ngát: Không thể phủ nhận, những thành tựu về kinh tế của đất nước so với hơn chục năm về trước quả thực tốt hơn rất nhiều. Nhưng thật tiếc, khi những bất ổn xã hội vẫn tồn tại.

Nhớ những năm nghèo khổ, cuộc sống rất thanh bình, có trật tự xã hội. Con người sống tình nghĩa, san sẻ bao dung.

Tôi nhớ hồi 18 tuổi, nửa đêm tôi đi bộ một mình từ Cửa Nam lên khu văn công Mai Dịch mà chẳng có vấn đề gì. Nhưng bây giờ khác lắm.

Kinh tế khá lên đáng lẽ văn hóa phải lên theo thì ngược lại những gì đang được báo chí phản ánh, các ĐBQH phản ánh lại cho thấy văn hóa ta đang xuống cấp, đang lệch chuẩn...

Người dân rất muốn hỏi lãnh đạo các cấp là tại sao kinh tế lên mà văn hóa lại xuống? Bởi nếu tìm được câu trả lời thì sẽ tìm được lời giải đáp để chữa chạy những lệch lạc hiện nay.

Bên cạnh những quyết sách phát triển kinh tế-văn hóa cũng cần có những quyết sách để gìn giữ và phát triển văn hóa bởi đó chính là nền tảng, là cốt lõi của mỗi xã hội. Mỗi một gia đình hạnh phúc êm ấm thì xã hội sẽ bền vững, quốc gia sẽ có nhiều cơ hội phát triển hưng thịnh.

Hiện nay, các mối quan hệ đã bị đổ vỡ rất nhiều. Những chuyện xảy ra được báo chí dẫn lại cho thấy những chuyện đau lòng như con cái không kính trọng cha mẹ, thậm chí là chửi bới, hành hạ, giết cả bậc sinh thành. Trong các quan hệ xã hội thì con người bỗng nhiên trở nên dễ giận dữ, dễ dẫm đạp lên nhau. Ngày càng thiếu vắng sự tương kính giữa người với người.

Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát (trái)

Tôi tin rằng, các vị lãnh đạo luôn mong muốn và đang có những định hướng làm sao để xã hội ngày càng tốt lên, không chỉ kinh tế mạnh lên, mà văn hóa cũng gìn giữ được. Mong là vậy, muốn là vậy nhưng tại sao chúng ta vẫn chưa làm được?

Vừa rồi, những thông tin về vị nguyên tổng thanh tra chính phủ, người luôn lên tiếng kêu gọi chống tham nhũng vậy mà ông ấy lại là người tham nhũng; rồi còn chuyện ông cựu bí thư Huế khai man và có vấn đề về tư cách. Vẫn biết đó chỉ là những con sâu, không phải phổ biến, nhưng một vài vị như vậy, cũng làm người dân suy nghĩ và mất mát niềm tin.

Lòng tự trọng chính là sức mạnh, là nội lực, góp phần quan trọng đưa nước Nhật hùng mạnh như ngày nay.

Có lòng dân, là có tất cả

Nhà báo Thu Hà:Từ những trăn trở của các chị, có thể thấy rằng những chấn thương tâm lý hiện đại đang gặm nhấm và bào mòn dần sức mạnh của đất nước mình. Vậy, theo các chị nguyên nhân là do đâu và ai phải chịu trách nhiệm?

Nhà biên kịch Hồng Ngát: Ngày xưa chúng ta có các đoàn thể chính trị xã hội và chúng tôi trưởng thành từ đó. Tuy nhiên, các đoàn thể thời chúng tôi rất nghiêm. Muốn là thành viên, cần phải chuẩn bị và phấn đấu, rèn luyện quyết liệt, chuẩn bị cho mình nhiều điểm tốt, và những điểm tốt này phải được xã hội, được tập thể công nhận.

Tiếc rằng bây giờ đâu đó người ta phấn đấu đơn giản quá, dễ dàng quá, nhiều khi để tìm cơ hội thăng tiến, vì chức tước hơn là để đóng góp cho sự nghiệp phát triển chung, phấn đấu cho mục tiêu, lý tưởng chung. Trong khi những người có khí tiết, có lòng tự trọng vì không chịu đi cổng sau nên thường bị thua thiệt. Năm rồi ở Hà Nội từng có người nói công khai khi họp về giá chạy việc, chạy chức. Nếu không có lửa thì làm sao có khói.

Dân tộc mình trong chiến tranh người người đã xả thân, đùm bọc lẫn nhau không tiếc máu xương. Tại sao giờ đất nước hòa bình, cuộc sống khấm khá hơn thì bỗng đâm ra sống ích kỷ, chỉ biết thu vén, lòng tham trở nên vô đáy không biết thế nào là đủ. Con người dễ sinh nóng giận, mạt sát, dễ dẫm đạp lên nhau, chẳng ai tin ai. Đó là bởi lòng tham là sự ích kỷ nhỏ nhen, là bởi quan điểm sống và mục tiêu sống đã quá khác trước.

Tôi là người đã viết kịch bản và sản xuất bộ phim về Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là phim “Nhìn ra biển cả”. Bộ phim về thời trẻ của Chủ Tịch. Để làm bộ phim này tôi đã đọc rất nhiều tư liệu về cuộc sống bình dị, nhân ái, bao dung của Cụ. Chẳng cần nhìn đâu xa, chỉ cần nhìn tấm gương của Cụ như thế mà dọn mình. Có được lòng dân là có được tất cả. Khi mà lòng dân đã thu phục được bằng những tấm gương đạo đức chí công vô tư, bằng sự liêm khiết chính trực thì chính quyền ắt sẽ bền vững, đưa ra quyết sách gì nhân dân cũng ủng hộ.

Chẳng phải đâu xa, ngay chuyện phim ảnh cũng có thể thấy, nhiều bộ phim mang tính nhân văn nhưng lại rất khan người xem, trong khi đó, những bộ phim khai thác nhiều, khai thác sâu về đề tài cướp, giết, hiếp… lại luôn trong tình trạng cháy vé. Sống ào ạt, làm ào ạt, sống vội, sống gấp quen rồi… Chậm lại chút, nghĩ ngợi chút dường như là một điều xa xỉ..

Cái lệch chuẩn còn thể hiện ở việc nhiều người đang bị rơi vào bẫy hư danh. Một đất nước hướng theo học vị thì tốt nhưng mà phải là học vị thật chứ không thể là học vị “mua” hoặc sao chép cốt lấy cái bằng làm le với thiên hạ.

Nhà báo Kim Dung/Kỳ Duyên: Cái chấn thương tâm lý lớn nhất trong xã hội hiện nay là gì? Chính là suy giảm niềm tin. Ngay với một đứa trẻ, mất niềm tin đã là một chấn thương lớn lắm khi trẻ mới bước vào đời. Thậm chí là nỗi ám ảnh, và có khi nó đi theo suốt trong cuộc đời. Cho nên có một câu nói “mất niềm tin là mất tất cả”.

Còn với một XH như chúng ta, cách đây mấy năm tôi nghe ĐBQH Dương Trung Quốc, trong một phát biểu trên báo, ông nói đến sự u ám của niềm tin. Còn bây giờ, tôi thấy niềm tin đó không chỉ là u ám, mà là “mất mát”. Vì liệu người dân có thể có niềm tin không khi mà ngay vị cán bộ cao cấp của đất nước cũng phải nói : “Trước đây chỉ có một con sâu làm rầu nồi canh, nay thì nhiều con sâu lắm. Nghe mà thấy xấu hổ…”

Nhà báo Thu Hà: Thế hệ của các chị, cơ sở để đặt niềm tin là gì?

Nhà báo Kim Dung/ Kỳ Duyên: Thế hệ chúng tôi khi đó sống rất lý tưởng. Trong nhà trường tiểu học, thì có 05 điều Bác Hồ dạy. Những năm tháng chiến tranh, ở nơi sơ tán, là hoàn toàn hồn nhiên sống theo lẽ sống “03 sẵn sàng”. Hay là “đi bất cứ đâu khi Tổ quốc cần”. Các tác phẩm văn học , từ trong nhà trường cho đến cuộc đời cũng tác động nhiều đến từng cá nhân. Lúc đó chúng tôi sống trong một môi trường lành mạnh, XH cũng lành mạnh hơn rất nhiều.

Giờ đây, không ít người có niềm tin ở… tiền. “Có tiền mua tiên cũng được- có cả một tổng kết dân gian mang tính triết lý đáng buồn như thế. Rồi “Không thể mua được bằng tiền, nhưng có thể mua bằng… rất nhiều tiền”. Con người giờ đây tin ở sức mạnh đồng tiền thế cơ mà.

Nhà báo Phạm Kim Dung/Kỳ Duyên (trái)

Dù thực ra trong xã hội, vẫn luôn tồn tại những điều tốt, vẫn luôn có những con người tốt bụng, sẵn sàng làm những điều, những việc từ thiện, nhân ái nhưng dường như đồng tiền giờ đây có sức chế ngự mạnh hơn. Người ta bảo giờ là “thời Kim Tiền”!

Có những quan chức tham lam, lạm dụng quyền chức vơ vét, dối trá cướp công đồng đội, thực chất là đã tự tha hóa. Những con sâu ấy đã làm vẩn đục môi trường sống của XH, làm người dân bất bình, phẫn nộ và hoài nghi tất cả. Nên thấy đó là nỗi hổ thẹn của một dân tộc. Bởi họ đã không coi pháp luật là gì. Họ tự cho mình quyền “ngồi trên pháp luật”.

Hãy nhìn nguy cơ mất niềm tin thực sự là nguy hiểm, bởi nó ảnh hưởng đến tầm vóc, nhân cách và làm suy yếu dân tộc.

Nhà biên kịch Hồng Ngát: Thế hệ chúng tôi bây giờ thuộc diện “cổ lai hy” rồi. Nhưng không phải cái gì cũ cũng đều bỏ đi. Có những cái cũ tốt thì cần giữ lại. Chả thế mà có người cứ đùa vui (nhưng cũng có sự thật trong đó) rằng “bao giờ cho đến ngày xưa?” Ngày xưa thanh bình ơi, ngày xưa trong trẻo ơi, ngày xưa tình nghĩa ơi, ngày xưa trọng đạo nghĩa hơn tiền bạc ơi… Bao nhiêu cái ơi ấy, bây giờ có gọi cũng chả thấy hay ít thấy trả lời. Thật tiếc!

Nhà báo Thu Hà:Vừa rồi bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh có thông báo, hơn 80% gia đình Việt Nam đạt danh hiệu gia đình văn hóa. Các chị có bình luận gì về con số này và thực tế cuộc sống đang diễn ra?

Nhà báo Kim Dung/ Kỳ Duyên: Tôi chợt nhớ đến con số của Bộ trưởng Nguyễn Thái Bình rằng, 99% công chức hoàn thành nhiệm vụ. Con số đó sẽ là sự.. tương hỗ tương thích hơn 80% gia đình văn hóa.

Con số đó chỉ phản chiếu thêm đó là bệnh thành tích, chưa phản ánh được sự thật là các gia đình văn hóa hay không?

Không ai phủ nhận mục đích của cuộc vận động Xây dựng gia đình văn hóa là tốt, vì gia đình là tế bào của XH. Tuy nhiên, đất nước đã chuyển sang cơ chế thị trường, mọi thang bậc giá trị, tiêu chí văn hóa cần gắn kết với thời cuộc mới. Không thể dùng cái tiêu chí cũ để đo các thang bậc giá trị mới.

Nhà biên kịch Hồng Ngát: Khen thưởng đúng thì động viên được rất nhiều. Nhưng nếu chỉ chạy theo thành tích mà ban phát sự khen búa xua thì lại hỏng.

Cạnh sự khen cũng cần biết lắng nghe. Một con người còn luôn luôn phải tu dưỡng sửa đổi mình để tốt lên huống hồ một đất nước. Cái cốt lõi là phải biết lắng nghe những lời nói phải, tránh sự qui chụp cho rằng thế là do họ không tốt với mình, là không ưa mình, ghét mình, cao hơn nữa là “phản bội” mình nên mới nói thế.

Hãy bỏ qua hiện tượng mà nhìn vào bản chất. Ví như có người hay nói nghịch nhĩ nhưng khi có việc khó khăn là thấy họ có mặt ghé vai ngay. Cuộc sống muôn màu như thế đấy. Phải biết tỉnh táo mà nhìn đúng người, đúng việc. Nói là vậy nhưng chẳng phải lúc nào và bao giờ cũng minh mẫn và tỉnh táo được. Nghe khen–dù biết là khen không thật–vẫn cứ thích hơn là nghe chê…

Trớ trêu thay!

TUANVIETNAM

28 tháng 12, 2014

Tận mắt thưởng thức món ăn làm nên thương hiệu xứ Lạng

“Tay cầm bầu rượu nắm nem. Mải vui quên hết lời em dặn dò". Nằm ở phía đông bắc miền núi Việt Nam, các thủ đô Hà Nội 150 Km, Lạng Sơn là một tỉnh địa đầu biên giới. Mỗi lần đặt chân đến du khách sẽ không khỏi ngỡ ngàng bởi cảnh quan thiên nhiên sơn thuỷ, hữu tình mà còn bởi những món đặc sản khiến người ta ăn một lần là nhớ mãi.

Con đường nối liền với kinh thành Thăng Long và ảnh hưởng của văn hoá Trung Hoa từ thời phong kiến đã tạo nên sắc màu ẩm thực của xứ Lạng. Những món ăn thẫm đẫm hương vị và không giống ở bất cứ nơi nào.

Bánh cuốn trứng Bà Oanh

Không được nhiều người biết đến như bánh cuốn Hải Phòng hay bánh cuốn Thanh Trì nhưng bánh cuốn trứng Lạng Sơn vẫn luôn là sự lựa chọn hàng đầu trong bữa sáng cho thực khách khi đến thăm xứ Lạng êm đềm.

Về cơ bản cách làm bánh cuốn trứng không khác biệt nhiều so với các loại bánh cuốn ở nhiều địa phương trên cả nước, chỉ khác nhau ở nhân bánh bên trong. Bánh cuốn trứng cũng chọn những hạt gạo tẻ trắng ngần xay mịn làm bột. Sau đó, người ta đem thứ tinh bột thơm mùi đồng ruộng này hòa với nước thành một hỗn hợp không quá đặc mà cũng không quá loãng như thế sẽ giữ được độ dẻo đặc trưng của bột gạo.

Khi chiếc bánh trên nồi vừa chín tới, giở nắp vung ra đập vào hai bên của lá bánh hai quả trứng gà, đậy nắp lại một chút, chờ cho lớp lòng trắng đục lại, dính vào mặt bánh còn phần lòng đỏ lúc ấy chỉ cần vừa đủ chín tới độ lòng đào tạo thành lớp bọc mỏng giúp cho quả trứng không bị vỡ. Bánh cuốn xong nóng hổi bày ra đĩa, rải thêm chút thịt băm nhuyễn xào với hành khô ăn nóng chấm cùng nước thịt kho thật là tuyệt vời.

Thơm lừng heo quay lá mác mật

Heo quay chín, chặt từng miếng xếp ra đĩa, hương vị của lá mác mật toả thơm ngát. Nước chấm dùng với món này là trái mác mật, muối, bột ngọt hoặc dùng nước mắm ớt bỏ trái mác mật vào sẽ làm món ăn thêm trọn vẹn.

Cái độc đáo của món này chính là hương vị của lá mác mật. Đây là loại cây cho lá và trái rất thơm, hương lạ và thường được dùng trong các món ăn của các dân tộc Nùng, Tày nước ta.

Heo quay mác mật cũng là món ăn truyền thống không thể thiếu trong các dịp lễ tết, sinh nhật hay vào nhà mới của dân tộc Nùng, Tày.

Khâu nhục

Khâu nhục là món ăn mang văn hóa Trung Quốc, nhưng qua bàn tay của người dân Lạng Sơn nó đã được biến tấu và trở thành món ngon và đôc đáo trong mỗi bữa cơm sang trọng, tiếp đón khách phương xa hay lễ tiệc của người dân vùng này.

Để có món khâu nhục đúng vị, điều quan trọng là phải chọn được miếng thịt ba chỉ ngon của con lợn 60-70 kg là vừa. Thịt ba chỉ được cạo sạch lông, rửa sạch để ráo nước và cắt miếng to khoảng 0,5kg cho vào nồi luộc chín tới.

Thịt sau khi luộc sơ được tẩm giấm, xì dầu và húng lìu để lên màu bóng mượt rồi dùng tăm tre nhọn đâm thật kỹ lên bì lợn để bì có khả năng hấp thụ nước cho thật mềm. Sau đó, thịt được đem quay và quết mật ong hoặc chao vàng trong chảo.

Gia vị của món khâu nhục rất cầu kì. Lá tàu soi (một loại rau muối mặn của người Hoa, Tày, Nùng ở Lạng Sơn), đem rửa cho hết sạn và độ mặn, băm nhỏ rồi trộn đều với tương tàu, xì dầu, húng lìu, tỏi giã nhỏ xếp xuống dưới đĩa, trên là khoai môn hoặc khoai lang.

Tuy là món ăn quá quen thuộc của người dân xứ Lạng nhưng khâu nhục vẫn là món ăn mà ai cũng “gật gù” khen ngon.

Phở chua Lạng Sơn

Được biết đến như là món ăn “hàn thực”nên phở chua được ưa chuộng nhất vào mùa thu và mùa hè. Phở chua được coi là món ăn đặc sản đáng tự hào của người Lạng Sơn, bởi vậy nó là món không thể thiếu trong các dịp đón khách quý tới nhà.

Nguyên liệu của món phở chua cũng khá kỳ công với hai phần: nguyên liệu khô và phần nước. Phần khô trước hết phải kể đến là bánh phở được làm se lại sao cho vừa dẻo vừa dai, khoai tây thái chỉ đảo qua dầu ăn cho thật giòn và vàng rộm lên, gan lợn cũng thái mỏng bằng lòng bàn tay rán cháy cạnh,… Phở chua được ăn kèm với các loại thịt cay như: thịt ba rọi, thịt vịt hay dạ dày quay được tẩm ướp tỏi và các gia vị khác tạo nên một hương vị riêng của tô phở.

Rau cải ngồng

Cho đến bây giờ, cứ ai lên Lạng Sơn, ngoài việc mua sắm mặt hàng gia dụng, lúc về đều không quên mua thêm một túi cải ngồng, bao giờ cũng vậy, cứ đi về là phải mang cải ngồng. Cải ngồng đã trở thành một món ăn không thể thiếu trong các bữa cơm đặc sản khi lên Lạng Sơn và trong hành trang mang về làm quà cho những người thân trong gia đình.

Khi ăn món cải ngồng Lạng Sơn sẽ thấy vị hơi đắng lúc ban đầu rồi sau đó là vị ngọt, man mát mà ai cũng phải khen ngon. Để ăn ngồng cải, người ta cũng chế biến như đối với các rau thường dùng, có thể xào, luộc hay nấu tùy ý thích mỗi người. Nhưng cách làm ngon nhất, hấp dẫn nhất vẫn là xào chung với thịt bò.

Bánh Ngải

Bánh ngải thường được làm nhiều vào dịp Tết Thanh minh, những dịp mừng lúa mới. Còn những ngày bình thường bánh ngải được bán tại các phiên chợ quê với giá 2000 đồng/cái.

Bánh ngải thuộc món bánh chay, tuy được làm từ gạo nếp nhưng rất dễ ăn, mát, không ngấy. Bánh có mùi thơm, dẻo của gạo nếp, vị của lá ngải, vị ngọt của đường và mùi thơm lừng của hạt vừng hòa quyện vào nhau. Nếu ai đã từng ăn một lần sẽ không thể quên mùi vị của loại bánh dân dã này.

Rượu Mẫu Sơn

Trong vắt như nước suối, đậm đà, không quá cay nồng mà cũng không quá nhạt, thơm dịu của lá và rễ cây thuốc…ai đã từng uống một lần thì mãi không quên được, đó là rượu Mẫu Sơn xứ Lạng. Rượu Mẫu Sơn do chính tay người dân tộc Dao sống trên đỉnh Mẫu Sơn (Lộc Bình - Lạng Sơn) chưng cất ở độ cao 800-1000m so với mặt biển bằng phương thức truyền thống, được lưu truyền từ đời này qua đời khác.

Để chưng cất được loại rượu có một không hai này, ngoài nguyên liệu chính là gạo và nước suối (được lấy từ những con suối chảy trong núi có độ cao hơn 1000m), thì chất gây men không thể thiếu là lá rừng. Men lá được pha chế từ hơn 30 loại thảo dược quý hiếm như: cây 30 rễ, dây nước, trầu rừng, dây ngọt,… có tác dụng chữa lành vết thương, phong thấp.

Hạnh Thuý

Nghệ An, Hà Tĩnh chuẩn bị đón Bằng vinh danh Ví, giặm Nghệ Tĩnh

UBND hai tỉnh Nghệ An-Hà Tĩnh vừa có cuộc họp tại TP.Vinh (Nghệ An) bàn tổ chức ngày lễ đón Bằng vinh danh Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại.

Nghệ nhân dân gian Câu lạc bộ Hồng Sơn, huyện Thanh Chương (Nghệ An) đang biểu diễn dân ca ví, giặm

Lãnh đạo hai tỉnh đã thống nhất tổ chức buổi lễ vào đêm ngày 31-1-2015 tại Quảng trường Hồ Chí Minh (TP.Vinh). Buổi lễ sẽ được phát sóng trên kênh VTV1 và VTV4 với hình thức trang trọng, gọn và tiết kiệm. Chương trình nghệ thuật “Về miền ví, giặm” cũng gọn gàng nhưng mang đậm chất dân ca ví, giặm để người dân trong, ngoài nước và bạn bè quốc tế thấm đẫm được hồn vía của loại dân ca đặc trưng được người nông dân và trí thức sáng tạo từ lao động hàng ngàn năm nay ở vùng quê nghèo Nghệ-Tĩnh.

Trước đó, ngày 27-11, tại phiên họp thứ 9 của Ủy ban liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO ở Paris (Pháp) Dân ca ví, dặm Nghệ - Tĩnh được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại.

Mặc Nhiên

27 tháng 12, 2014

2015: Liệu VN có chuyển biến mạnh mẽ?

-Bên cạnh những thách thức mà chúng ta đang phải đối mặt, con đường phía trước đang rộng mở nếu chúng ta có bước chuyển mình mạnh mẽ và kịp thời ngay trong năm 2015.

Dấu hiệu giảm tốc

Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, GDP của VN sẽ tăng trưởng khoảng 5.5% trong năm 2014 (năm 2013 là 5,3%) so với mức 7,1% tăng trưởng bình quân GDP của các nước đang phát triển khu vực Châu Á – TBD. Sau hơn hai thập niên tăng trưởng tốt, kinh tế đã và đang chững lại.

Sự chững lại đó có nguyên nhân mà nhiều người hay nhắc đến.

Thứ nhất, từ trước tới giờ tăng trưởng mà chúng ta có được phần lớn nhờ đóng góp của việc khai thác và xuất khẩu tài nguyên không hoặc ít tái tạo như than đá, dầu mỏ hay những cánh rừng già – nghịch lý nhập khẩu than từ Úc của VINACOMIN trong năm nay đã nói lên nhiều điều.

Thứ hai, từ sự giàu lên nhanh chóng của một bộ phận dân chúng thực chất là do tiền vay của nước ngoài dưới nhiều hình thức khác nhau.

Nói nôm na là chúng ta đang tạm ứng từ tương lai. Con số 47% GDP và 948,33 USD/ người của Việt Nam trên đồng hồ nợ công vào lúc này có thể minh chứng phần nào nhận định trên.

Việt Nam còn phải chịu nhiều áp lực nhằm duy trì khả năng cạnh tranh trong một số lĩnh vực then chốt. Các vấn đề về lạm phát, sự yếu kém của các DNNN cùng một bộ phận các ngân hàng rất dễ bị tổn thương và các tranh chấp về đất đai, môi trường luôn là chủ đề nóng. Tham nhũng vẫn đã và đang là vấn nạn.

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng khiến cho nhiều nông dân mất đất canh tác. Kết hợp với các bất cập trong công tác quản lý đất đai khiến cho việc tranh chấp đất đai luôn đứng đầu các danh sách khiếu kiện trong năm (trên 70%). Để lấp đầy các khu công nghiệp đã xây dựng như hiện nay, chúng ta cần mất thêm 50 năm nữa, trong khi rất nhiều “nông dân” ven đô thiếu đất canh tác.

Sự phụ thuộc quá nhiều vào các DN nước ngoài trong trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản khiến chúng ta đang bị động ở rất nhiều khâu, từ giống cây trồng, phân bón, máy móc thiết bị, nhiên liệu cho đến chế biến, đều đang phải nhập khẩu.

Sự phụ thuộc này lớn đến mức đã có người từng viết “nông nghiệp VN cái gì cũng nhập khẩu, trừ đất”.

Những vấn đề xã hội nổi cộm năm 2014 cũng đặt ra nhiều thách thức thay đổi cho năm bản lề 2015.

Biết mình đang ở đâu

Những vấn đề xã hội nổi cộm năm 2014 cũng đặt ra nhiều thách thức thay đổi cho năm bản lề 2015.

Trong cuốn sách nổi tiếng “Tại sao các Quốc gia thất bại”, hai tác giả người Mỹ đã chỉ ra rằng ở thời đại toàn cầu hóa, kinh nghiệm về nghệ thuật quản trị xã hội và phát triển đất nước đang ngày một cởi mở trong tương tác bằng nhiều kênh. Nhưng mấu chốt vẫn là con người.

Do đó, những vấn đề như "Các nước nghèo không phải vì yếu tố địa lý hay văn hóa, hay vì các nhà lãnh đạo đất nước không biết chính sách nào sẽ làm giàu cho dân chúng" rất đáng để chúng ta suy nghĩ!

Khi con người chấp nhận các thay đổi mang tính khai phóng, xã hội đó sẽ văn minh hơn, giúp mọi người sẵn sàng bỏ qua các khác biệt để ngồi lại cùng nhau hành động vì lợi ích của cộng đồng, đất nước.

Bên cạnh các thiết chế nhà nước cùng hệ thống quản trị minh bạch, hiệu quả luôn đề cao trách nhiệm giải trình và tinh thần Socrates (thượng tôn pháp luật) – là cái chúng ta đang thiếu, thì những hạn chế trong thực hành văn hóa và quản lý xã hội đang bộc lộ rất nhiều bất cập, như những trường hợp khi đi ra nước ngoài thì văn minh những đặt chân về nước thì lại đâu vào đấy, hay chuyện tự nâng quan điểm thành Bộ mặt QG trong sự cố Iphone 6 ở Singapore

Là một nước đang trên đà phát triển, VN không thể mong đợi lúc nào cỗ máy Quốc gia cũng có thể vận hành trơ tru và lăn bánh êm ai trên con đường thẳng tắp. Đôi lúc chúng ta cũng cần dừng lại và suy ngẫm đôi chút để có những điều chỉnh cũng hành động kịp thời giúp cỗ máy tiếp tục tiến lên theo hướng bền vững hơn.

Biết mình đang ở đâu không phải để niềm tin của chúng ta giảm sút mà chính là giúp từng người cũng như một tập thể lớn hơn có sự chuẩn bị tốt để bước đi vững chắc.

Chuyển mình cùng các ưu tiên

Bên cạnh những thách thức mà chúng ta đang phải đối mặt, con đường phía trước đang rộng mở nếu chúng ta có bước chuyển mình mạnh mẽ và kịp thời ngay trong năm 2015. Thông qua các chính sách điều phối hợp lý của Nhà nước, ngoài các ưu tiên về an sinh xã hội, giáo dục, y tế, việc làm, trước mắt cần tập trung giải quyết một vài vấn đề then chốt sau:

Thứ nhất, các mẫu thuẫn về đất đai và tài nguyên luôn chứa đựng nhiều nguy cơ làm phân tán xã hội. Chừng nào chưa giải quyết triệt để thì sự chung sức, đồng lòng của người dân sẽ ngày càng xuống thấp.

Năm 2015, cần xem đây là ưu tiên số một trong số các ưu tiên của đất nước thông qua các nội dung sau (i) nhanh chóng hoàn thiện và và ban hành các nghị định và văn bản hướng dẫn thực hiện Luật đất đai 2013, đảm bảo tính minh bạch và nhất quán, (ii) Gấp rút hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý đất, nhà đất, tích hợp với bản đồ địa chính nhằm hỗ trợ công tác quản lý cấp giấy CNQSD đất, thu thuế đất và tài nguyên, các giao dịch BĐS và công tác quy hoạch đất đai được thưc hiện minh bạch và công khai, và (iii) Thống nhất các hình thức cũng như cơ chế trong thu hồi, định giá và đền bù đất nhằm hạn chế các kẽ hở tạo ra các mâu thuẫn và tranh chấp.

Thứ hai, trong bối cảnh đất nước còn nhiều thứ cần làm, việc tập trung ưu tiên nguồn lực cho các chương trình, dự án quan trọng, mang lại các thay đổi trên diện rộng, cho nhiều đối tượng hưởng lợi và tạo nên các tác động dây chuyền là cần thiết. “Quý hồ tinh, bất quý hồ đa”.

Thứ ba, tái cơ cấu nợ công, để các DNNN tự chịu trách nhiệm. Hạn chế việc dùng nguồn thuế của dân để bao cấp và hỗ trợ các DN này. Minh bạch hóa và công khai tài chính DN. Tuyển dụng công khai, mở rộng các vị trí lãnh đạo song hành với việc áp dụng cơ chế trách nhiệm giải trình, tránh tình trạng “cha chung không ai khóc” trong nhiều trường hợp thời gian qua. Củng cố hệ thống thu thuế có khả năng kiểm soát các gian lận về thuế, né thuế, tránh thuế nhằm hạn chế thất thu thuế như hiện nay.

Thứ tư, tuy xác định công nghiệp, dịch vụ là tương lai của đất nước, nhưng hiện nay nông nghiệp vẫn đang chứng tỏ tầm quan trọng của mình trong việc bảo đảm an ninh lương thực và xuất khẩu.

Cần nhanh chóng định vị lại vai trò của nền nông nghiệp Việt và đầu tư tương xứng để xây dựng VN thành một “kho lương thực của thế giới” trước khi có thể trở thành “công xưởng” như TQ.

Quan trọng không kém, khi Hiệp định thương mại tự do ASEAN có hiệu lực ở VN vào đầu năm 2015, ai sẽ bảo vệ nền sản xuất trong nước trước nhiều loại hàng nhập khẩu với thuế suất từ 0-5% từ các nước có nền sản xuất tiến tiến và lâu đời hơn chúng ta. Câu hỏi này xin để ngỏ.

Còn nhiều việc cần làm, ngay từ bây giờ, từ con ốc vít đến chiếc ô tô.

Hãy hy vọng và đợi những bước chuyển mạnh mẽ trong năm 2015 để một ngày không xa cái tên VN không còn luôn đi với thuật ngữ “phát triển chưa tương xứng với tiềm năng” trong báo cáo của các định chế Tài chính QT.

Trần Văn Tuấn

Ai hưởng lợi từ tiêu xài tiền công?

Biết phản biện chính sách, đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí mới là cách làm từ thiện hữu hiệu nhất.

Cuối năm, mùa đông giá lạnh cũng là mùa nở rộ các hoạt động thiện nguyện. Lướt qua khắp các diễn đàn, chúng ta dễ thấy những lời kêu gọi giúp đỡ các hoàn cảnh khó khăn ở mọi nơi, với lời kêu gọi nhường cơm sẻ áo.

Thống kê số nghèo, không dễ

Những người đứng ra kêu gọi và tổ chức các hoạt động từ thiện đòi hỏi sự nhiệt tình từ những tấm lòng vàng trong xã hội. Đó luôn là hành vi đáng trân trọng.

Song, hãy nhìn vào thực tế, tính đến cuối 2013, tổng số hộ nghèo trên cả nước lên tới 797.000 hộ, chiếm tỷ lệ 7,80%; tổng số hộ cận nghèo là 1.443.000 hộ, chiếm tỷ lệ 6,32%. Đó là những con số lớn và mới là con số trên giấy tờ. Tình hình thực tế có thể đáng buồn hơn.

Ngay những người làm chính sách cũng thừa nhận, thống kê cái nghèo không hề dễ. Cái đói thì rất trực quan, dễ hình dung, nhưng cái nghèo thì nhiều khi lại… mơ hồ. Tạm đủ ăn, đủ mặc, nhưng phải chật vật mưu sinh cũng là nghèo. Có chút cơ nghiệp nhưng nuôi con đi học, người nhà ốm đau cũng là nghèo. Những người nghèo, họ sống âm thầm và ít khi được các tổ chức thiện nguyện biết đến. Số lượng này cũng khó thống kê, nên hoạt động từ thiện phải lớn đến mức nào mới đủ để giúp đỡ hết cho những số phận ấy?

Có những vùng là cái rốn của đói nghèo, khi năm này qua năm khác cuộc sống vẫn không cải thiện là dù được các nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ. Áo ấm, chăn bông, sách vở, mì tôm… đủ giúp họ ấm lòng qua mùa đông, nhưng để thoát nghèo, họ không chỉ cần có thế.

Dù rất trân trọng các hoạt động từ thiện của nhiều nhóm, nhiều tổ chức với tư cách các hoạt động xã hội có ích và có đóng góp không nhỏ cho cộng đồng, song xét đến cùng, trong đấu tranh với nghèo đói, người đóng vai trò chủ đạo phải là nhà nước. Thông qua những nỗ lực phân bổ thu nhập, chi tiêu và đầu tư công hiệu quả, nhà nước mới có thể thực hiện việc xóa đói giảm nghèo trên diện rộng.

Một nền kinh tế hiệu quả hơn, đầu tư tốt hơn đồng nghĩa với sự thịnh vượng hơn về mặt kinh tế, và vì thế tỉ lệ đói nghèo cũng sẽ giảm xuống.

Cách làm từ thiện hữu hiệu nhất

Cụm từ xóa đói giảm nghèo quá quen thuộc trên truyền thông dễ gợi lên suy nghĩ rằng Việt Nam đã đạt những thành tựu trong công cuộc này. Song, thử suy nghĩ ngược lại, liệu tình trạng nghèo đói có còn dai dẳng như hiện nay, dù đã được giảm xuống đáng kể, có thực sự là một kết quả đáng tự hào?

Một nền kinh tế hiệu quả hơn, đầu tư tốt hơn đồng nghĩa với sự thịnh vượng hơn về mặt kinh tế, và vì thế tỉ lệ đói nghèo cũng sẽ giảm xuống. Trong khi đó, những dự án đầu tư thiếu hiệu quả, chậm tiến độ, tăng chi phí, đầu tư ngoài ngành tràn lan đang là vấn đề gây nhức nhối. Bên cạnh đó, giống như một con sâu đục ruỗng từ bên trong, tham nhũng khiến cho một phần lớn ngân sách của nhà nước, cũng là tiền thuế của nhân dân, thất thoát. Thay vì được sử dụng vì các mục đích cộng đồng, tham nhũng sẽ chảy vào túi một số ít người.

Bên cạnh đó còn có sự lãng phí trong chi tiêu, do chi vào những dịp không cần thiết, với quy mô không cần thiết, khiến cho ngân sách vốn đã eo hẹp lại còn bị sử dụng kém hiệu quả. Ai cũng biết chi tiêu công là cần thiết, và chi tiêu sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển. Nhưng đáng lẽ phải tạo ra hiệu ứng lan tỏa tới kinh tế, và cần chú trọng phân bổ công bằng. Như gần đây, dư luận không khỏi băn khoăn về kế hoạch xây dựng chuỗi tượng đài tốn kém của Hà Nội, bởi nó là một kế hoạch chi tiêu tốn kém và vô ích.

Những vấn nạn đó tác động thế nào tới nền kinh tế hẳn ai cũng có thể hình dung. Có thể nói, đói nghèo trở nên nghiêm trọng hơn và khó xóa bỏ hơn là kết quả của một nền kinh tế còn yếu kém do tham nhũng, lãng phí, đầu tư thiếu hiệu quả. Gốc rễ của vấn đề nằm ở đó, và đối phó với đói nghèo cũng phải từ gốc.

Mong rằng việc làm từ thiện nên được nhìn tỉnh táo hơn. Chúng ta không nề hà đóng góp một phần thu nhập để chia sẻ khó khăn song để giúp đỡ họ một cách hiệu quả và dài hạn hơn nữa, không chỉ nên dừng lại ở việc san sẻ giữa các cá nhân.

Mỗi người cần trở thành những cử tri có tiếng nói và quan tâm tới quyền lợi của công dân nhiều hơn, để thực hiện tốt hơn việc giám sát hoạt động của cơ quan công quyền, đòi hỏi sự minh bạch trong chính sách sao cho đồng vốn- tiền thuế của nhân dân được sử dụng hiệu quả.

Biết phản biện chính sách, đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí mới là cách làm từ thiện hữu hiệu nhất.

Xã hội hóa là sự chia sẻ trách nhiệm với nhà nước, nhưng cũng nên hiểu xã hội hóa là sự chia sẻ quyền hạn đối với người dân. Có như vậy mới tránh khỏi câu nói đùa cũng sâu cay rằng, xã hội hóa là khi mọi thứ thuộc về nhân dân, nhưng riêng một số lĩnh vực khác (về tiền tệ) thì lại thuộc … quản lý nhà nước.

Khương Duy

Người Việt: Cứ mãi làm theo, sẽ luôn tụt hậu

40 năm trước hai nước ngang nhau. 40 năm sau người Hàn Quốc qua VN làm ông chủ. Còn người VN qua Hàn Quốc là làm thuê và làm dâu xứ người!

LTS: Trong các bài viết trước, TS Đàm Quang Minh (hiệu trưởng Đại học FPT) đã đề cập đến nguồn chất xám Việt chưa được trọng dụng. Ngoài câu chuyện phát huy trí tuệ người Việt, trong năm qua, vấn đề năng suất lao động của VN đang ngày càng tụt hậu cũng được xem là một thách thức nổi bật.

GS. Trần Đình Bút, nguyên hiệu trưởng trường quản lý kinh tế Trung ương, nguyên thành viên tổ tư vấn và Ban nghiên cứu giúp việc cho Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Thủ tướng Phan Văn Khải, đã phân tích điều này trong câu chuyện cuối năm với Tuần Việt Nam.

GS Trần Đình Bút. Ảnh: Duy Chiến

Cảnh báo năm cũ

Tổ chức Lao động Quốc tế giữa năm nay đã đưa ra công bố cho thấy năng suất lao động của Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất Châu Á – Thái Bình Dương, thấp hơn Singapore gần 15 lần, Nhật 11 lần và Hàn Quốc 10 lần. Chỉ bằng một phần năm Malaysia và hai phần năm Thái Lan. Chủ tịch MTTQ Nguyễn Thiện Nhân cũng than phiền chuyện này ở diễn đàn QH.

Theo quan sát của ông trong nhiều năm nghiên cứu và tư vấn chính sách, câu chuyện trên cần được phân tích thế nào?

Khoảng 40 năm trước đây kinh tế Việt Nam với Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên còn ngang hàng nhau.

So với Hàn Quốc kinh tế ở miền Bắc khi đó còn nhỉnh hơn một chút. GDP bình quân đầu người ở miền Bắc là khoảng 100 USD/người, còn Hàn Quốc là khoảng 80 USD/người. Thế mà nay họ đã gần 40.000 USD/người, ta mới khoảng 2.000 USD/người. Họ đã hơn ta gấp 18 – 20 lần!

Gần đây thì Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đã đưa ra công bố năng suất lao động, như số liệu bạn vừa nói ở trên.

Một nguy cơ nữa đe dọa nghiêm trọng nước ta là NSLĐ ở VN đang trên đà sụt giảm. Giai đoạn 2002 – 2007 NSLĐ của VN tăng 5,2 %/năm nhưng đến năm qua thì chỉ còn 3,3%. Bộ máy quản lý hành chính cồng kềnh chưa cải tổ mấy.

Hệ quả của NSLĐ thấp và suy giảm là chỉ số cạnh tranh quốc gia (GCI – Global competiveness Index) rớt hạng liên tục. Năm 2011 VN được xếp thứ 59, năm 2012 xếp thứ 65; năm 2013 xếp thứ 75; năm vừa rồi chưa có con số tổng kết, nhưng hy vọng cải thiện nhanh là khó.

Bởi vậy mà kết quả khảo sát mới đây cũng của ILO cho thấy, tiền lương của lao động VN đang ở mức thấp nhất ASEAN.

Trong điều kiện toàn cầu hóa kinh tế ngày càng toàn diện và sâu sắc, khi hàng rào thế quan dần được dỡ bỏ thì ưu thế về thị trường lao động giá rẻ sẽ mờ nhạt đi. Lợi thế cuối cùng của chúng ta là lao động giá rẻ sẽ không còn giá trị và ý nghĩa gì nữa.

Các nhà sáng chế 'Hai Lúa' Việt Nam với xe tăng, máy bay, tàu ngầm tự chế

Kìm hãm và hạn chế

Nói tới nhân tố phát triển đất nước, ngoài tiềm năng cứng là tài nguyên thì yếu tố "tài nguyên mềm" là nhân lực cũng luôn được đề cập. Nhân tố này đã thực sự phát huy hiệu quả chưa thưa ông?

Xin bắt đầu bằng câu chuyện về anh nông dân Trần Quốc Hải ở Tây Ninh được Hoàng gia Campuchia phong chức “Đại tướng quân” nổi đình nổi đám mấy tháng cuối năm vừa rồi.

Câu chuyện này đa nghĩa, nhưng khái quát nhất, có thể thấy là những người có tâm huyết và đam mê ít tìm thấy mảnh đất tốt cho sáng tạo và tìm tòi cái mới. Dường như, quản lý nhà nước vẫn chưa tạo điều kiện cho phát huy tư duy độc lập, sáng kiến để nâng cao NSLĐ. Thậm chí, đây đó còn kìm hãm và hạn chế.

Trong lịch sử phát triển của nhân loại, bất cứ một thành công, đột phá hay một phát minh vĩ đại nào cũng phải bắt đầu từ sáng tạo, những nghiên cứu từ chỗ mày mò đi lên. Nếu không biết vun trồng, chăm bón thì làm sao có kết quả? Và ai còn dám sáng tạo nữa?

Chúng ta thường kêu gọi doanh nghiệp, tổ chức phải đổi mới, phải hội nhập quốc tế. Nhưng thế giới đã chuyển từ nền kinh tế sang kinh tế sáng tạo. Bóp nghẹt sự sáng tạo từ trong trứng nước thì làm sao hội nhập hay cạnh tranh được với thiên hạ. Còn cứ mãi học hỏi làm theo, đi theo những gì người ta đã làm thì ta luôn tụt hậu.

Ở một góc độ khác chúng ta cũng phải suy nghĩ. Tại sao có nhiều cô gái trẻ xinh đẹp của VN lại có mơ ước lấy chồng Hàn Quốc, Đài Loan?

Tôi nhớ mãi và vô cùng tâm đắc so sánh của ông Vũ Ngọc Hoàng, phó Ban tuyên giáo Trung ương khi so sánh Việt Nam và Hàn Quốc trước kia và hiện nay: "40 năm trước hai nước ngang nhau. 40 năm sau người Hàn Quốc qua VN làm ông chủ. Còn người VN qua Hàn Quốc là đi làm thuê và đi làm dâu xứ người".

Chỉ có những ai bàng quan với đất nước, với dân tộc mới có thể không đau xót và không suy nghĩ gì.

Tôi muốn đào sâu nguyên nhân đích thực, là tư duy sáng tạo chưa được giải phóng. Chính vì vậy, nó tác động đến nỗ lực cải tiến để tăng NSLĐ, tăng hiệu quả công việc.

Những phát hiện, sáng tạo khác với “quy trình” là lập tức bị chặn đứng. Hệ quả tiếp theo là khiến con người Việt Nam vốn thông minh nhạy bén trở nên thụ động, an phận. Nguy hại hơn là sự bảo thủ đang lây lan. Nhiều khi ta lấy cái cớ "đặc thù kiểu VN" để biện minh cho cái sai, cái dở.

Xem thêm các bài Nhìn lại 2014, hướng tới 2015:

Toàn xe siêu sang, ai nói VN nghèo

2014: Bất ổn và khó đoán

Người giỏi có cơ hội, cứ để họ đi

Thế giới ngày nay đã khác xưa rất nhiều. Sự đan xen, hội nhập, giao lưu diễn ra mạnh mẽ, nhanh chóng. Chúng ta rất cần hòa mình vào dòng chảy chung của nhân loại để tiến bộ. Quá trình hòa nhập đó luôn đi đôi với cạnh tranh để phát triển. Muốn cạnh tranh được thì tất nhiên hai yếu tố NSLĐ và con người phải được cải thiện, nâng cao.

Chuyện năm cũ đã được những người có trách nhiệm nhất với đất nước lên tiếng, chia sẻ, cảnh báo. Vậy có tín hiệu nào để tin và để lạc quan cho năm tới 2015, thưa ông?

Con người là lực lượng sáng tạo. Nếu được chăm lo bồi dưỡng thì yếu tố con người sẽ là nguồn tài nguyên quý giá nhất, quan trọng nhất, sức sáng tạo lúc đó sẽ vô cùng tận.

Dân tộc ta có sức sáng tạo rất lớn. Đó là truyền thống đáng quý báu.

Để đột phá năm tới cần phải có quyết tâm chính trị mạnh mẽ, quyết liệt. Muốn vậy, cần mở đường cho sức sáng tạo trên tất cả các lĩnh vực, tiếp thu và nâng cao những thành quả quý báu của nhân loại, tận dụng các cơ hội, thời cơ mà công cuộc hội nhập đưa đến để phát triển đất nước.

Giải pháp cơ bản là phải thực lòng xây dựng thể chế thị trường trong quản lý kinh tế theo đúng nghĩa phổ quát mà các nước tiến bộ văn minh đang thực hiện. Trong đó, thứ nhất là cơ chế thị trường với quy luật cơ bản của nó là cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Thứ hai là Nhà nước pháp quyền XHCN để làm chất xúc tác và kềm chế những lệch lạc, méo mó của thị trường.

Khi không còn căn bệnh cũ nữa thì tất nhiên sức sáng tạo được giải phóng sẽ tạo ra sức mạnh trên nhiều lĩnh vực Kinh tế, Văn hóa, Xã hội góp phần dựng xây đất nước.

Vài nét về GS. Trần Đình Bút:

GS.Trần Đình Bút sinh ngày 29/11/1924 tại thôn Trà, xã Tịnh Xá, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.

Sau năm 1954, ông công tác tại Bộ Kinh tế và Văn phòng Thủ tướng. Ông đã từng đi học về quản lý kinh tế ở Bắc Kinh và từng nhiều năm giảng dạy ở ĐH Kinh tế Quốc dân.

Ông làm Hiệu trưởng trường quản lý kinh tế Trung ương cho đến lúc nghỉ hưu. Sau khi về hưu ông có thời gian làm cố vấn cho Bí thư thành ủy TP.HCM. Sau đó ông được mời vào Tổ nghiên cứu của Thủ tướng Võ Văn Kiệt và Ban nghiên cứu của Thủ tướng Phan Văn Khải.

Vào giai đoạn bao cấp, ông đã viết quyển sách nổi tiếng lúc bấy giờ là: “Kết hợp kế hoạch và kinh tế thị trường”. Quyển sách ra đời khiến ông gặp nhiều khó khăn.Tuy nhiên, TBT Lê Duẩn đã xem và đánh giá rất cao nên sách của ông được sử dụng trong giảng dạy, đào tạo cán bộ.

Duy Chiến(Thực hiện)

Biệt thự, hối lộ tình dục và muôn mặt 'giặc nội xâm'

Chỉ hai vụ án hình sự không quá phức tạp, không quá rắc rối, đã cho thấy Thần Công lý chưa hẳn ngồi … chính ngôi.

Sẽ hiểu, tham nhũng ở nước Việt vì sao vẫn còn quá nhiều “cung bậc” và diện mạo. Một trong số đó là gương mặt tô son trát phấn mang tên "hối lộ tình dục".

I-Năm 2014 đang dần trở thành quá khứ. Như lẽ thường tình, quá khứ của bất cứ dân tộc nào cũng không thiếu những ấm lạnh, hay dở, những thăng trầm dâu bể. Với một quốc gia như Việt Nam, sóng gió Biển Đông dường như chưa bao giờ thực sự êm ả, thì những gì thuộc quá khứ- của năm cũ 2014- hẳn không ít suy ngẫm.

Hãy coi đó là những bài học thực tiễn đắng đót, có thể giúp cho bàn chân của nước Việt “đi trên than hồng” dày dạn hơn, với trí tuệ khai mở và tỉnh táo hơn.

Bởi nếu là người chính trực, không thể không bất bình và lo lắng trước hiện tượng “giặc nội xâm”. Đây cũng chính là năm cơ quan chức năng tỏ rõ sự quyết liệt phòng chống với nhiều kế hoạch, giải pháp mà liên tiếp những vụ đại án được xử trong năm cũng là một minh chứng.

Vậy mà năm 2014, cũng là năm tham nhũng vẫn… rất khỏe, với rất nhiều biến tướng khôn lường và được phanh phui ngày càng nhiều thêm.

Nếu như trước đây, nói tới tham nhũng, tới chuyện ăn tiền, ăn hối lộ, người ta thường tập trung vào lĩnh vực kinh tế. Giờ đây, tham nhũng tả xung hữu đột bất kể ngành nào.

Năm 2014 nổi bật với những vụ án lớn, thu hút sự chú ý của công chúng của nước

Nếu trước đây tham nhũng thường chỉ tập trung các dự án trong nước, giờ nó tiếp tục có … quan hệ quốc tế.

Nếu trước đây tham nhũng chỉ thuần túy chuyện tiền bạc, giờ đây, tham nhũng có gương mặt tô son trát phấn với khái niệm “hối lộ tình dục”.

Nếu trước đây tham nhũng có gương mặt của những kẻ dính líu nhiều tới kinh tế, bạc tiền, giờ đây nó xuất đầu lộ diện với gương mặt đầy đặc quyền- đặc lợi, có quyền sinh quyền sát.

Nếu trước đây tham nhũng khiến con người ta nghĩ tới lượng tiền bạc, giờ đây diện mạo tham nhũng khủng và công khai hơn nhiều- đó là đất đai nhà cửa, biệt thự, trang trại, trang ấp…

Nếu trước đây, tham nhũng có thể chỉ là cá nhân, giờ đây, tham nhũng mang tinh thần … tập thể, gọi một cách mỹ miều là lợi ích nhóm.

Nếu trước đây, tham nhũng thường tham ở những lĩnh vực nhất định, tham ra tấm ra món, giờ đây, tham nhũng có thêm một tính cách bé mọn- “tham nhũng vặt”.

Và cho dù với rất nhiều giải pháp, từ vật chất- kê khai tài sản, tới tinh thần- học tập đạo đức liêm khiết của Chủ tịch Hồ Chí Minh; phê và tự phê, tới những giải pháp mạnh- các đoàn kiểm tra, thanh tra liên tiếp các bộ, ngành, các lĩnh vực, tham nhũng vẫn dửng dưng … ngự trị, được tạc khắc dấu yêu trong lòng những kẻ tham.

Tại cuộc tiếp xúc các cử tri Quận 04, t/p HCM, người đứng đầu đất nước đã phải chua xót và lo ngại: Tham nhũng, về kinh tế thì gây thiệt hại, về chính trị thì làm dân mất lòng tin. Tham nhũng đến nỗi buộc người dân phải thốt ra những lời đau lòng! (NLĐ, ngày 02/12). Còn vị Bí thư Thành ủy t/p HCM-đã phải gọi thẳng bản chất và hậu quả tàn khốc của tham nhũng là tội ác.

Người đứng đầu đất nước đã “chạm” đến được cái hậu quả tàn khốc nhất mà loại “giặc nội xâm” này để lại, chính là sự mất niềm tin của người dân.

Tại cuộc tọa đàm "Chung tay phòng chống tham nhũng vì sự phát triển" do Thanh tra CP và UNDP tại Việt Nam tổ chức, ông Tổng TTCP phải thừa nhận: Tham nhũng ở VN 03 năm qua ổn định.

Đánh giá này còn là sự thừa nhận những công bố về Chỉ số cảm nhận tham nhũng 2014 (CPI 2014) của Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) vừa công bố, cho thấy điểm số CPI của Việt Nam trong 03 năm liên tiếp (2012-2014) không thay đổi. Tham nhũng trong khu vực công vẫn là một vấn đề nghiêm trọng của quốc gia (NLĐ, ngày 09/12).

Vậy nhưng bạn đọc sẽ nghĩ gì, con số mà đại diện TTCP nêu ra trong báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng năm 2014 tại phiên họp toàn thể lần thứ 14 của UB Tư pháp sáng ngày 15/9 rằng: Trong số gần 01 triệu trường hợp (chính xác là hơn 944. 425 người) đã kê khai tài sản thu nhập, chỉ có 05 người thuộc diện kê khai phải xác minh, và chỉ duy nhất… 01 người bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo do kê khai không trung thực. Tính theo con số phần trăm, số không trung thực chỉ có 1/1000000.

Điều này lại rất trái ngược với nhận định của Phó Tổng TTCP Trần Đức Lượng: Tham nhũng vẫn diễn ra phức tạp, ngày càng tinh vi, khó phát hiện do các đối tượng tham nhũng thường có chức vụ, có trình độ hiểu biết pháp luật, quan hệ rộng, liên kết với nhau thành các nhóm lợi ích (VnExpress, ngày 16/9). Mặt khác, khi bị phát hiện thì trong thực tế, chỉ có 10% tài sản tham nhũng được thu hồi, 90% đã… kịp “di tản”. Đó là nhận xét của đại diện một ngành nội chính.

Sự ổn định của… tham nhũng không rõ có thức tỉnh các quan chức có trách nhiệm về công cuộc phòng chống “giặc nội xâm” cần xem xét lại những giải pháp mang tầm định hướng không? Nhưng chắc chắn, một khi bạo bệnh tham nhũng trầm trọng đến mức phá hủy cả niềm tin người dân, phá hủy cả nhân cách, phẩm chất của không ít quan chức có chức quyền, phá hủy cả môi trường xã hội cần phát triển lành mạnh và có đức tin, thì sự không hiệu quả của những giải pháp này đã rõ ràng. Khiến những ai quan tâm tới vận mệnh đất nước phải nghĩ tới việc chẩn trị căn bệnh theo hướng khác.

Sự phát triển của nhiều quốc gia văn minh, văn hóa và vững bền cho thấy không thể phòng chống tham nhũng mà cơ chế quản lý thiếu công khai minh bạch.

Không thể phòng chống tham nhũng nếu “văn hóa tiền mặt” vẫn là dòng chủ lưu trong đời sống, giao dịch, giao thương. Bởi “văn hóa tiền mặt’ chính là sự tiếp tay cho tham nhũng dễ dàng nhất, che giấu khôn ranh nhất nguồn gốc tài sản cần kê khai.

Sự kê khai tài sản theo quy định hiện nay xét cho cùng, chỉ mang ý nghĩa kê khai bằng lời nói, không có ý nghĩa của sự bạch hóa nguồn gốc. Đặt sự kê khai trong bối cảnh này, thì sự kê khai đó liệu có giá trị trung thực? Hay rút cục, cũng chỉ lời nói… gió bay.

Nếu không trả lời được câu hỏi này bằng thực tiễn, bắt đầu bằng tư duy nhận thức lại những giải pháp rất ít hiệu quả đã từng khiến con người ta hy vọng, thì rút cục, “cung bậc” tham nhũng còn lắm … giai điệu sâu mọt.

Vụ án oan Nguyễn Thanh Chấn mở ra nhiều câu hỏi ngỏ cho ngành tư pháp VN

***********************

II- Cũng rất lạ, giống như các “cung bậc” tham nhũng, năm 2014, phải nói ngành tư pháp được mùa về các vụ án. Báo cáo của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao trước QH cho thấy năm 2014 có hơn 5.800 vụ án trọng điểm, tăng… 84% so với năm trước. Trong đó, có hơn 300 vụ án trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính, chứng khoán…

Cũng giống như diện mạo các “mô hình” tham nhũng, các vụ án nổi tiếng trong năm 2014 đã khiến cho dư luận xã hội đặc biệt chú ý, giới truyền thông tốn bao giấy mực. Ví như vụ án Dương Chí Dũng và đồng phạm phạm tội “Tham ô tài sản”, “Cố ý làm trái quy định nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”. Vụ án Dương Tự Trọng phạm tội “Tổ chức người khác trốn ra nước ngoài”. Vụ án Nguyễn Đức Kiên và đồng phạm phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Kinh doanh trái phép”, “Trốn thuế” và “Cố ý làm trái quy định của nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng”. Vụ án “siêu lừa” Huyền Như…

Những vụ án đó đều là sản phẩm “chính chủ” của lòng tham, lạm dụng những kẽ hở của chính sách để lách luật, lạm dụng chức vụ quyền hạn, để lừa đảo đồng loại. Cũng có vụ án khiến cả xã hội vừa giận vừa thương bởi cái tình mù lòa đã lấn át cái trí tỉnh táo cần thiết, để đến nỗi mất tất cả, danh dự, quyền công dân và cả sự nghiệp.

Cho dù báo cáo của Viện KSNDTC tiếp tục thống kê những tiến triển tích cực của công tác này, nhưng con số tăng tới 84% vụ án trọng điểm so với năm trước gửi một thông điệp buồn gì cho xã hội?

Bản thân thực tiễn cuộc sống vốn luôn đi trước, còn văn bản pháp luật lại luôn… theo sau. Có những vấn đề hôm qua đúng nay đã lại sai rồi.

Bạn đọc sẽ nghĩ thế nào về thực trạng bất ngờ này: Số liệu báo cáo của Chính phủ năm 2014, tính từ đầu năm 2013 đến nay, cho biết trong tổng số 1.574 văn bản được kiểm tra, Bộ Tư pháp phát hiện 312 văn bản trái pháp luật, trong đó, 186 văn bản sai căn cứ pháp lý, 64 văn bản sai hiệu lực, 11 văn bản sai thẩm quyền và 54 văn bản sai về nội dung (Pháp luật Xã hội, ngày 18/6). Người dân sẽ thực thi ra sao với những văn bản pháp luật trái … luật này?

Đã từng có những ý kiến đổ tội cho mặt trái của kinh tế thị trường tạo ra những tội ác, những hành vi vi phạm pháp luật. Nhưng xin hỏi, nhiều nước kinh tế thị trường phát triển rất lâu, có nền tảng, tại sao xã hội họ lại ổn định, khá lành mạnh và hạn chế được tham nhũng?

Đặt trong bối cảnh một xã hội với nếp quản lý tiểu nông lỏng lẻo, tùy tiện, văn bản pháp luật đầy khiếm khuyết, thì những vụ án, những tội phạm kinh tế, tội phạm lừa đảo, lạm dụng quyền hạn, trách nhiệm… phản chiếu một nước Việt với nền kinh tế thị trường đang phải chịu nhiều thách thức lẫn tổn thương.

Điều đó đòi hỏi tư pháp nước Việt phải “cao tay ấn” trước diện mạo tội ác có tài biến hóa hơn cả phù thủy.

Nhưng sự phản chiếu những hạn chế của ngành này khiến cả xã hội chấn động mạnh, không rơi vào những vụ án kinh tế phức tạp, mà bất ngờ lại vỡ lở từ hai vụ án hình sự khá đơn giản. Một vụ ở Bắc Giang. Từ đây, xã hội gọi bằng khái niệm “vụ án oan Nguyễn Thanh Chấn”. Vụ án oan Nguyễn Thanh Chấn “vắt” từ năm 2013 cho đến tận tháng 12/2014 này mới có kết quả và kết luận cuối cùng rõ ràng.

Điều khôi hài và đáng buồn nhất, “phá án” vụ án này không phải là cơ quan chức năng được đào tạo bài bản, mà lại là vợ ông và những người bạn của bà, không tin vào kết luận và nghiệp vụ của cơ quan điều tra, mà tin bằng niềm tin mãnh liệt ở sự lương thiện của người chồng đầu gối tay ấp. Con tim vốn mù lòa, nhưng trong trường hợp này, con tim người vợ lại là thứ ánh sáng duy nhất dẫn đường cho cuộc điều tra riêng đầy kiên nhẫn, khổ đau nhưng bền bỉ đến tận cùng.

Sự khám phá ra sự thật một cách bất đắc dĩ đã làm cả xã hội bàng hoàng, choáng váng với rất nhiều cảm xúc. Sự khâm phục một người đàn bà thôn quê chân yếu tay mềm, sự thất vọng về nghiệp vụ, và cả lương tâm con người của những người thực thi bổn phận pháp luật.

Một vụ án khác xảy ra ở Phú Yên, dùng nhục hình dẫn đến cái chết của một nghi can và việc xét xử đã gây ra những ồn ào thất vọng, không tâm phục, khẩu phục của dư luận xã hội.

Từ vụ án oan Nguyễn Thanh Chấn, mà Quyền im lặng, một quyền của nghi can, bị can, lần đầu tiên được đưa ra bàn luận tại cuộc góp ý sửa đổi Luật Tố tụng Hình sự trở thành sôi động với rất nhiều góc nhìn khác nhau của những người liên quan tới tư pháp. Một bên là tư duy xơ cứng, cũ kỹ ngụy biện với rất nhiều lý lẽ, mà thực chất bảo vệ cho mô hình tòa thẩm vấn. Một bên là tư duy mới, bảo vệ Quyền im lặng được thực hiện, cũng là một quyền phổ biến được tư pháp các nước văn minh thừa nhận, sản phẩm của mô hình tòa tranh tụng.

Từ vụ án xử dùng nhục hình dẫn đến chết người, với mức án quá nhẹ cho các bị cáo, bất ngờ nhất cũng vỡ lở. Đó là sự thú nhận của ông chánh tòa phải chịu áp lực của… bốn phương tám hướng. Một sự đi ngược lại khái niệm Nhà nước pháp quyền, đi ngược lại nguyên tắc sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.

Nhà nước pháp quyền là tư tưởng sáng suốt từng được Nguyễn Ái Quốc (Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này), năm 1919, trong “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” gửi Chính phủ Pháp, có câu Trăm điều phải có thần linh pháp quyền. Vậy mà 95 năm sau, Trăm điều phải có thần linh pháp quyền vẫn loay hoay bởi chưa… linh nghiệm.

Chỉ hai vụ án hình sự không quá phức tạp, không quá rắc rối, đã bộc lộ hết những bất cập, cho thấy Thần Công lý chưa hẳn ngồi … chính ngôi.

Sẽ hiểu, tham nhũng ở nước Việt vì sao vẫn còn quá nhiều “cung bậc”.

(còn nữa)

Kỳ Duyên

Trang

Câu đối tết